Agnieszka Kołodziejczak

Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi i Uniwersytetu Łódzkiego. Stypendystka rządu Norwegii (2003/2004) w Kunsthøgskolen w Bergen. Doktor nauk humanistycznych Uniwersytetu Łódzkiego – doktorat wdrożeniowy w obszarze standardów dostępności kultury i sztuki w Polsce dla osób Głuchych w 2024 roku. Specjalistka ds. projektów w Fundacji Idee Społeczne FIDEES. Asystentka badawcza Katedry Historii Malarstwa i Rzeźby Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego.

Ma bogate doświadczenie zawodowe związane z pracą w sektorze naukowym, samorządowym, pozarządowym (tworzenie i prowadzenie organizacji oraz ekonomia społeczna) oraz prywatnym. Autorka i realizatorka wielu pionierskich działań i grantów w Polsce w obszarze tematyki osób Głuchych i słabosłyszących. Uczestniczka wielu plenerów i wystaw artystycznych w kraju i za granicą. Współzałożycielka Grupy Artystów Głuchych, Galerii MEOK i Fundacji Ucieleśnienie.

Pasjonatka malarstwa, pisania ikon, pisania tekstów, rysunku, komiksu oraz kolażu. Uwielbia poznawać nowe techniki rękodzieła.

Bunt jako strategia widzialności. Czy sztuka może uwrażliwić społeczeństwo na sytuację osób głuchych i słabosłyszących?

Wykład podejmuje problem buntu wobec sytuacji zastanej jako strategii artystycznej stosowanej przez twórców g/Głuchych w celu zakwestionowania fonocentrycznych norm kultury dominującej. Punktem wyjścia jest pytanie, czy poprzez praktyki artystyczne możliwe jest realne uwrażliwienie społeczeństwa na doświadczenia osób głuchych i słabosłyszących, a także na strukturalne mechanizmy audyzmu wpisane w przestrzeń publiczną, instytucjonalną i symboliczną także w obszarze dostępności kultury i sztuki.

Formą buntu artystycznego w Polsce było zawiązanie się Grupy Artystów Głuchych w 2012 roku i podkreślanie odmienności perspektywy widzenia świata jako osób g/Głuchych poprzez wspólne wystawiennictwo prac artystycznych. W podobny sposób powstał w Stanach Zjednoczonych deaf art. W ten sposób dla artystów g/Głuchych strategia rozwoju drogi bycia g/Głuchym na swój własny sposób była i nadal jest swego rodzaju odpowiedzią na rozczarowanie płynące z sytuacji bycia pomiędzy i bycia kimś, kto nie wpasowuje się w pełni w ramy społecznych oczekiwań świata słyszących.

Analizie poddane zostaną wybrane strategie twórcze artystów takich jak Daniel Kotowski, Christine Sun Kim, Tomasz Grabowski oraz Nancy Rourke. 

Referat sytuuje te praktyki w kontekście teorii crip, Deaf Gain, oraz koncepcji Deafhood, interpretując bunt nie jako destrukcję, lecz jako akt odzyskiwania Głuchej podmiotowości i redefinicji relacji między centrum a peryferiami kultury. Sztuka jawi się tu jako przestrzeń negocjowania widzialności i słyszalności — a zarazem jako pole, w którym możliwe jest przesunięcie społecznej wrażliwości z modelu paternalistycznego ku modelowi relacyjnemu i partnerskiemu.

Wystąpienie jest fragmentem autorskiego projektu badawczego finansowanego z Preludium 22 Narodowego Centrum Nauki pt. „Sztuka osób głuchych w Polsce – historia i analiza”.